PORADY - UPRAWY ROLNICZE

dr inż. Elżbieta Marska
Katedra Fizjologii Roślin
Akademia Rolnicza Szczecin
Nawożenie buraków cukrowych
 
  Burak cukrowy oraz pastewny to rośliny o dużych wymaganiach pokarmowych. Z pola o powierzchni 1 hektara wraz z plonem tych roślin wywozimy około 200-240 kg azotu, 60-90 kg fosforu, 260-400 kg potasu, 160 kg wapnia, 100 kg sodu, 90 kg magnezu i około 400 g boru. Naturalna zasobność gleb w składniki pokarmowe jest zbyt mała w stosunku do wymagań buraków. Również nawozy organiczne nie pokrywają w pełni tak dużego zapotrzebowania na niezbędne składniki mineralne. Przy uprawie buraków niezbędne jest więc stosowanie nawozów mineralnych. Skład tych nawozów powinien być szczególnie starannie dobrany do konkretnych warunków glebowych oraz rzeczywistych potrzeb pokarmowych tej wymagającej rośliny.

Warunki takie spełniają produkowane przez „FOSFAN” SA nawozy wieloskładnikowe:
- SuproFoska 11,
- SuproFoska 20 B,
- SuproBor,
- SuproMag.

Poszczególne komponenty tych nawozów wywierają istotny wpływ na ilość oraz jakość plonu buraków cukrowych.

Azot (N)
Buraki pobierają azot w ilościach proporcjonalnych do zawartości tego pierwiastka w glebie. Przy dużej podaży jego pobieranie jest nadmierne w stosunku do rzeczywistych potrzeb rośliny. Dojrzewanie roślin jest wówczas opóźnione, a straty przy oddychaniu korzeni w pryzmach zwiększają się. W korzeniach obniża się ponadto zawartość cukru, zwiększa się zaś ilość szkodliwego azotu i popiołu, tzw. melasotworów, co podraża proces technologiczny. Stosowanie nadmiernych ilości azotu, nie zrównoważonych odpowiednią ilością nawozów fosforowych powoduje wyraźne zmniejszenie plonów korzeni oraz pogorszenie ich jakości.Niedostateczna zawartość azotu w glebie odbija się natomiast negatywnie na wzroście liści - jest ich mniej, są one drobne i blade. Liście takie nie są zdolne do wytworzenia odpowiednio dużej ilości asymilatów

Fosfor (P)
Nawet bardzo duże dawki nawozów fosforowych, przewyższające fizjologiczne potrzeby buraka, wpływają dodatnio na jakość korzeni - zawierają one więcej cukru, a znacznie mniej szkodliwych związków azotowych, utrudniających procesy technologiczne. W takich warunkach poprawia się również odporność buraków na gnicie w kopcach.Niedobór, a zwłaszcza brak fosforu obniża natomiast plon świeżej oraz suchej masy liści i korzeni buraka,a także pogarsza jego jakość technologiczną i biologiczną. Rośliny odczuwające deficyt fosforu mają charakterystyczne „sztywne” i ciemnozielone, matowe liście. Często na wierzchołkach i brzegach liści pojawia się rdzawobrunatne zabarwienie.

Potas (K)
Burak cukrowy może pobrać z gleby duże ilości potasu, lecz nie pogarsza to w znaczący sposób jakości technologicznej korzeni, a przeciwnie - nawet ją poprawia. Ponadto rośliny obficie zaopatrzone w potas są bardziej odporne na suszę i choroby oraz gromadzą w korzeniach więcej cukru. Rośliny odczuwające deficyt potasu mają wiotkie, pofałdowane liście. Starsze, zewnętrzne liście są jaśniejsze od liści młodych, a na ich powierzchni występują liczne nekrotyczne plamki. Brzegi i wierzchołki tych liści zasychają.

Bor (B)
Buraki cukrowe, pastewne oraz inne rośliny korzeniowe mają duże zapotrzebowanie na bor, zaś większość gleb w Polsce wykazuje obecnie znaczny deficyt tego pierwiastka. Do nawożenia buraków należy więc stosować nawozy mineralne zawierające w swoim składzie bor. Niedobór tego mikroelementu powoduje kędzierzawienie liści buraka. W okresie pełnego rozwoju liści, najmłodsze, środkowe liście żółkną, zaś później brunatnieją i zamierają - „zgorzel liści sercowych”. Objawy deficytu boru pojawiają się następnie w korzeniachw postaci zamierania i korkowacenia tkanki spichrzowej - „sucha zgnilizna korzenia”.Magnez (Mg) Gleby uprawne wykazują również znaczny deficyt przyswajalnego magnezu, zaś burak cukrowy jest szczególnie wrażliwy na niedobór tego składnika w glebie. Objawy braku magnezu obserwuje się na najstarszych, zewnętrznych liściach buraków w postaci jasnozielonych, a następnie żółtawych lub pomarańczowych plam pomiędzy unerwieniem - „marmurkowatość liści”. Liście te są silnie pofałdowane, więdną, zasychają i szybko opadają. Objawom tym towarzyszy zmniejszenie plonu nie tylko liści, lecz i korzeni.

Siarka (S)
Do prawidłowego wzrostu buraka niezbędna jest również siarka, której deficyt występuje coraz częściej na glebach nie zasilanych nawozami organicznymi. O niedoborze tego pierwiastka świadczy jasne zabarwienie brzegów najmłodszych, środkowych liści buraka. Są one blade, wyprostowane i sztywne, widoczna jest na nich ciemniejsza siateczka unerwienia. Deficyt siarki wpływa szczególnie na pogorszenie się jakości biologicznej i technologicznej buraka.
Oprócz opisanych powyżej pierwiastków w żywieniu buraków niezbędne są również: miedź (Cu), cynk (Zn), mangan (Mn) i sód (Na), które poprawiają wartość pokarmową buraków cukrowych, zwiększając równocześnie zawartość cukru w korzeniach.Nawozy wieloskładnikowe zawierające odpowiednie i uzasadnione biologicznie ilości składników pokarmowych są warunkiem obfitych plonów buraka cukrowego oraz ich dobrej jakości.
Nawożenie rzepaku
 
  Rzepak ozimy oraz rzepak jary należą do roślin o dużych wymaganiach pokarmowych. Rośliny te pobierają z gleby dwukrotnie więcej azotu, fosforu i potasu oraz pięciokrotnie więcej wapnia niż pszenica, ponadto znaczne ilości siarki, magnezu oraz boru, molibdenu i manganu. W zależności od sposobu nawożenia (organiczne + mineralne lub wyłącznie mineralne), przedplonu i naturalnej zasobności gleby w uprawie tej rośliny należy stosować nawozy mineralne, których skład jest dobrany tak, aby zaspokajać specyficzne potrzeby rzepaku.

Do nawozów tych należą nawozy wieloskładnikowe, produkowane przez „FOSFAN” SA zawierające w swym składzie siarkę w podanych ilościach :
- Suprofoska 20 - 7%,
- Suprofoska 20B - 7%,
- Suprofoska 22 - 8%,
- Suprofoska 14 - 10%,
- Suprofoska 11 - 13%.

Poszczególne składniki tych nawozów wywierają istotny wpływ na kondycję roślin oraz na ilość i jakość uzyskanego z nich plonu.

Fosfor (P) i potas (K)
Rzepak ozimy dobrze zaopatrzony w fosfor i potas tworzy przed zimą silne rozetki liściowe i silnie się korzeni, co sprzyja dobremu przezimowaniu. Wiosną fosfor i potas ułatwiają szybkie tworzenie się nowych liści i łodyg, zaś latem przyśpieszają dojrzewanie nasion w łuszczynach, zwiększają plon nasion oraz tłuszczu. O niedostatecznym zaopatrzeniu rzepaku w potas świadczą matowozielone, zwiędłe liście, zaschnięte i popękane na brzegach. Pomiędzy unerwieniem najstarszych liści tworzą się żółte i brunatne plamki martwej tkanki.

Wapń (Ca)
Wapń jest niezbędny do prawidłowego wzrostu i rozwoju rzepaku oraz wydania dużych plonów nasion. Niedobór wapnia w glebie powoduje załamywanie się wierzchołków łodyg, osłabia kwitnienie, przyspiesza opadanie kwiatów, przez co łuszczyn jest mało, są one zniekształcone, tworzą się w nich nieliczne i drobne nasiona.

Magnez (Mg)
Magnez wpływa stymulująco na kształtowanie się nasion w łuszczynach i zwiększa zawartość tłuszczu w nasionach. O jego niedoborze świadczą żółtawe i rdzawe plamy na najstarszych liściach (tzw. marmurkowatość liści lub tygrysowatość liści) oraz zamieranie tkanki pomiędzy nerwami.W odróżnieniu od objawów braku potasu brzegi tych liści nie zasychają i nie pękają, a nerwy główne długo pozostają zielone.

Siarka (S)
Siarka, szczególnie w warunkach wysokiego nawożenia azotowego rzepaku, wpływa dodatnio na średni plon nasion z jednej łuszczyny i zawartość tłuszczu, poprawia też wartość pokarmową śruty. Coraz częściej na plantacjach rzepaku podwójnie ulepszonego obserwuje się objawy braku siarki. We wczesnej fazie rozwoju rośliny obserwuje się jasnozielone zabarwienie brzegów liści, obejmujące coraz większą powierzchnię blaszki, przy czym nerwy pozostają zielone. Liście w rozecie są wyprostowane i sztywne. Wiosną obserwuje się „marmurkowatość” najmłodszych liści oraz lekkie zwijanie się ich brzegów. Kwiaty są małe, bardzo blade. Liczba łuszczyn silnie zredukowana, są one małe, z niewielką ilością nasion. Dlatego szczególnie godny polecenia jest produkowany przez „FOSFAN” SA nawóz SuproFoska 20B zawierający w swym składzie 0,2% pierwiastka boru.

Bor (B)
Rzepak jest bardzo wrażliwy na niedobór boru w glebie. Bez uwzględnienia tego mikroelementu w nawożeniu rzepaku nie należy spodziewać się wysokiego plonu nasion, nawet w warunkach intensywnego nawożenia azotowego. Objawy braku boru widoczne są głównie na łodygach; są one krótkie i grube, często pękają. Liście wierzchołkowe nie rosną, nie pojawiają się rozgałęzienia boczne. Kwitnienie rzepaku jest ograniczone, a łuszczyny drobne, wypełnione niewielką ilością nasion. Dlatego szczególnie godny polecenia jest produkowany przez „FOSFAN” SA nawóz SuproFoska 20B zawierający w swym składzie 0,2% pierwiastka boru.

Molibden (Mo)
Brak molibdenu w glebie wpływa negatywnie na wzrost i plonowanie rzepaku. Rośliny są słabe i blade, blaszki liściowe pofałdowane, zniekształcone i zwinięte w kształt łyżeczki. Najmłodsze liście mają silnie zredukowaną blaszkę liściową.

Azot (N)
Oprócz wymienionych wyżej pierwiastków, rzepak podobnie jak wszystkie rośliny uprawne wymaga nawożenia azotem. Wysokie dawki nawozów azotowych wpływają dodatnio na ogólny plon nasion, ponieważ sprzyjają lepszemu rozgałęzianiu się roślin. W konsekwencji, pomimo pewnego obniżenia zawartości tłuszczu w nasionach, całkowity plon nasion i tłuszczu uzyskany z jednostki powierzchni uprawnej jest większy niż przy nawożeniu niskimi dawkami tego pierwiastka. Nawożenie azotowe rzepaku powinno być zawsze zrównoważone odpowiednią ilością pozostałych niezbędnych dla rzepaku makro- i mikroelementów.
Nawożenie ziemniaka
 
  Racjonalne stosowanie nawozów mineralnych oraz obornika w uprawie ziemniaka nie tylko podnosi żyzność gleby, ale również przyczynia się do zwiększenia jej potencjału produkcyjnego.

Aby zapewnić roślinom optymalne ilości wszystkich niezbędnych pierwiastków mineralnych należy stosować nawozy mineralne wieloskładnikowe, zawierające w swym składzie fosfor, potas, wapń, magnez, siarkę oraz mikroelementy - a więc takie, jak produkowane przez „FOSFAN” SA

Nieracjonalne, to znaczy niedostateczne lub nadmierne nawożenie każdym z wyżej wymienionych pierwiastków ujemnie wpływa nie tylko na oczekiwaną wielkość plonu ziemniaka, ale także na jego cechy użytkowe: zawartość skrobi, ilość i jakość białka, ilość witamin, a szczególnie witaminy C, smak, ciemnienie miąższu oraz straty podczas przechowywania.

Fosfor (P)
Zastosowanie pod uprawę ziemniaka wyłącznie obornika lub innych nawozów organicznych nie wystarcza, gdyż nawozy te zawierają zbyt mało fosforu w stosunku do wymagań rośliny, a ponadto ziemniak wykazuje bardzo małe zdolności do wykorzystania fosforu ze związków trudno rozpuszczalnych. Stąd wskazane jest stosowanie każdorazowo pod uprawę ziemniaka nawozów wieloskładnikowych, zawierających superfosfat w formie granulowanej, szczególnie zaś takich jak SuproFoska 20 i SuproFoska 22. O niedostatecznym zaopatrzeniu ziemniaka w fosfor świadczy powolny wzrost roślin oraz ciemnozielone, niebieskawe zabarwienie liści. Liście lekko zwijają się ku górze, brunatnieją i zamierają. Ziemniak dobrze zaopatrzony w fosfor dobrze się krzewi, silnie kwitnie, wytwarza obfity plon bulw o korzystnych cechach odżywczych, smakowych i technologicznych, zaś dzięki dobrze wykształconej skórce dobrze przechowuje się podczas zimy.

Potas (K)
Ziemniak jest rośliną „potasolubną” ze względu na szczególną rolę potasu w syntezie skrobi i białka. Rośliny optymalnie zaopatrzone w potas dobrze rosną, są bujne, dobrze ulistnione, odporne na suszę i choroby. Wytwarzają duży plon bulw o dobrej jakości konsumpcyjnej i przemysłowej. Objawy niedoboru potasu widoczne są u ziemniaka w postaci zwiędłego pokroju roślin, przy czym są one małe i krzaczaste. Starsze liście maja nienaturalnie szarozielone zabarwienie, zasychają na wierzchołkach i brzegach, zwijają się i opadają. W następstwie niedoboru potasu uszkodzone bulwy ciemnieją, obserwuje się również ciemnienie ziemniaków podczas gotowania. Nadmierne nawożenie potasowe, nie zrównoważone odpowiednią ilością fosforu (co może mieć miejsce w przypadku ziemniaka nawożonego wyłącznie nawozami organicznymi) pogarsza techniczną jakość plonu oraz smak bulw, sprzyja także powstawaniu strat w czasie przechowywania. Objawy takie nie pojawiają się w przypadku stosowania wymienionych wyżej nawozów wieloskładnikowych oraz nawozów SuproFoska 11, SuproFoska 14, SuproFoska 20 B.

Siarka (S)
Ziemniak korzystnie reaguje na obecność siarki w glebie. Siarka wpływa bowiem dodatnio na ilość białka, szczególnie jego wartość odżywczą, a także gwarantuje dobry smak ziemniaków konsumpcyjnych. Niedobory siarki u ziemniaka najczęściej bywają utajone, szczególnie w warunkach nadmiernego nawożenia azotowego i potasowego. Dlatego w nawożeniu ziemniaka konieczne jest stosowanie nawozów zawierających siarkę, takich jak SuproFoska 20 i SuproFoska 22, zaś na glebach zasobnych w potas nawozów SuproFoska 11 lub SuproFoska 14.

Magnez (Mg)
Większość polskich gleb uprawnych zawiera zbyt małe ilości magnezu w stosunku do wymagań ziemniaka. Deficyt łatwo dostępnych dla roślin form tego pierwiastka potęguje stosowanie nadmiernych dawek nawozów potasowych. W takich warunkach obserwuje się zahamowanie wzrostu i zwiędły pokrój roślin. Tkanka między unerwieniem starszych liści żółknie, następnie brunatnieje, zamiera i wykrusza się. Brzegi liści przez dłuższy czas pozostają zielone. Plon bulw jest mniejszy, a ich wartość biologiczna gorsza niż w warunkach optymalnego zaopatrzenia w magnez.

Wapń (Ca)
Ziemniak, podobnie jak wszystkie rośliny, wymaga do swego wzrostu i rozwoju obecności wapnia w glebie. Na glebach kwaśnych, ubogich w wapń, obserwuje się zamieranie wierzchołków pędów lub zawijanie górnych liści na łodygach oraz zamieranie stolonów. Łodygi przełamują się i obumierają przed kwitnieniem. Ilość wapnia wprowadzana do gleby wraz z nawozami produkowanymi przez „FOSFAN” SA jest wystarczająca dla ziemniaka, a jednocześnie CaSO­­­­­­­­­4, zawarty w superfosfacie, wpływa dodatnio na strukturę fizyczną gleb lekkich i bardzo lekkich.
Na wartość biologiczną, technologiczną oraz smak ziemniaków wybitnie dodatni wpływ wywierają również mikroelementy: bor, cynk, mangan, miedź i żelazo, obecne w nawozach produkowanych przez „FOSFAN” SA.
Nawożenie zbóż
 
  Większość polskich gleb uprawnych jest uboga w dostępne dla roślin formy fosforu, wapnia, magnezu, siarki. Z każdym plonem zbóż wynoszącym 3 tony ziarna i 5,5 tony słomy z hektara, wywozimy z pola około 85 kg azotu, 40 kg fosforu, 100 kg potasu, 30 kg wapnia, 20 kg magnezu i 20 kg siarki. Warunkiem osiągnięcia wysokich i wartościowych pod względem konsumpcyjnym, paszowym i technologicznym plonów zbóż jest więc stosowanie dobrych nawozów wieloskładnikowych o sprawdzonej jakości oraz składzie dostosowanych do konkretnych warunków glebowych, takich jak produkowane przez „FOSFAN” SA.

Azot (N)
Wszystkie rośliny zbożowe silnie reagują na nawożenie azotowe. Niedobór azotu w glebie sprawia, że rośliny są blade, rosną wolno i słabo się krzewią, wykształcają małe kłosy o małym, źle wykształconym ziarnie. W praktyce rolniczej często ma miejsce nadmierne stosowanie tego składnika pokarmowego, przejawiające się ciemnym zabarwieniem, zbyt bujnym wzrostem i silnym krzewieniem się zbóż, co jest szczególnie niekorzystne w przypadku form ozimych, ponieważ zmniejsza się wtedy ich odporność na wymarzanie. Wiosną i latem obserwuje się nadmierne wydłużanie się źdźbeł, sprzyjające wyleganiu oraz występowaniu rdzy zbożowej i mączniaka. Okres dojrzewania przenawożonych azotem zbóż wydłuża się.
Ujemnym skutkom przenawożenia zbóż azotem zapobiega stosowanie nawozów kompleksowych, takich jak SuproFoska 11 lub SuproFoska 14, SuproFoska 20, SuproFoska 20B lub SuproFoska 22, Zgodnie zaleceniami agrotechnicznymi wymienione nawozy stosuje się w przypadku w przypadku zbóż jarych jesienią lub wiosnę po stopnieniu śniegu. Składniki tych nawozów (fosfor, potas, wapń, magnez, siarka, bor, miedź oraz pozostałe mikroelementy) zapewniają lepszą odporność roślin na wymarzanie, suszę, wyleganie, jak również ograniczają częstość występowania chorób grzybowych. W efekcie zwiększa się plon słomy i ziarna, które jest lepiej wykształcone, ma większą masę i optymalny skład chemiczny.
Stosowanie wymienionych powyżej nawozów wieloskładnikowych zapobiega występowaniu chorób fizjologicznych, wynikających z niedoboru pierwiastków pokarmowych w glebie.

Fosfor (P)
Rośliny niedostatecznie zaopatrzone w fosfor są drobne, niskie, ciemnozielone, nie krzewią się. Na starszych liściach pojawia się purpurowoczerwone zabarwienie, po czym liście te zasychają, przybierając ciemnobrunatny kolor. Zboża wykształcają małe kłosy, zawierające źle wypełnione ziarna.

Potas (K)
Brak potasu u zbóż objawia się zwiędłym pokrojem roślin i ich szaroniebieskim zabarwieniem. Starsze liście są pofałdowane, żółkną na szczycie i brzegach, zaś nerw główny długo pozostaje zielony. Kłosy drobne, ziarno małe i pomarszczone.

Magnez (Mg)
Objawy niedoboru magnezu to „paciorkowatość” lub „pasiastość” liści owsa i żyta, czyli nierównomierne rozłożenie zielonego barwnika pomiędzy unerwieniem. U pszenicy i jęczmienia objawem braku magnezu jest silna chloroza najstarszych liści, obejmująca początkowo szczyt i brzegi liścia, a następnie jego całą powierzchnię, na której pojawiają się równocześnie rdzawe, zasychające plamki.

Miedź (Cu)
Owies i pszenica, rosnące na glebach piaszczystych bądź torfowych są szczególnie wrażliwe na niedobór miedzi. Objawy braku tego pierwiastka nazwano „chorobą nowin”. W kilka tygodni po wschodach wierzchołki starszych liści bieleją, zaś młode liście silnie się skręcają i zamierają, nie osiągając właściwych rozmiarów i kształtu. Całe źdźbła wraz z wiechą (owies) lub kłosem (pszenica, żyto) są bladozielone i zdeformowane. Przy słabszym deficycie miedzi zboża wolno rosną, mają „pasiaste” licie, zaś kłosy wypełnione drobnym pośladem lub płone.

Mangan (Mn)
Charakterystyczne objawy niedoboru manganu najczęściej występują w postaci szarobrunatnych lub jasnych smug pomiędzy unerwieniem w środkowej części blaszki liściowej - „szara plamistość”. Następnie plamki te powiększają się, zlewają ze sobą, a zmieniona chorobowo tkanka po pewnym czasie zamiera i wykrusza się, przez co liście zginają się i wyglądają jak złamane. Objawy te spotyka się najczęściej u owsa, rzadziej u innych zbóż.
Praktyka dowodzi, że racjonalne i systematyczne stosowanie w uprawie zbóż produkowanych przez „FOSFAN” SA nawozów z rodzaju SuproFoska, a także SuproMag i SuproBor gwarantuje właściwy wzrost roślin, a równocześnie poprawia zasobność gleb w składniki pokarmowe i korzystnie wpływa na ich strukturę.
Nawożenie kukurydzy
 
  Kukurydza uprawiana jest w Polsce głównie jako roślina pastewna (na susz, kiszonkę lub ziarno), ale coraz częściej nowe odmiany kukurydzy przeznacza się dla przemysłu spożywczego, chemicznego, bądź do bezpośredniego spożycia przez ludzi. Kukurydza wyróżnia się wśród innych roślin uprawnych bardzo dużą plennością, ale też dużymi wymaganiami pokarmowymi. W zależności od wielkości uzyskanego plonu świeżej masy i ziarna, kukurydza pobiera z hektara od 120 do 160 kg azotu, 40 - 60 kg fosforu, 130 - 170 kg potasu, 30 - 45 kg wapnia, 25 - 35 kg magnezu, oraz znaczne ilości niezbędnych mikroelementów.

Ze względu na cenne walory odżywcze dla zwierząt i ludzi roślina ta powinna być szczególnie starannie i umiejętnie nawożona, tak aby obok maksymalnego plonu biomasy uzyskać jak najlepszą wartość biologiczną. Najodpowiedniejsze dla kukurydzy są więc nawozy wieloskładnikowe o przedłużonym działaniu. Nawozy takie produkują „FOSFAN” SA , na przykład
- SuproFoska 14,
- SuproFoska 20 lub SuproFoska 22.

Nieuwzględnienie przy uprawie kukurydzy jej dużych potrzeb pokarmowych, bądź stosowanie nadmiernych ilości poszczególnych składników mineralnych powoduje powstawanie chorób fizjologicznych, prowadzących do zmniejszenia plonu lub do pogorszenia jego wartości odżywczych.

Azot (N)
Niedostateczne zaopatrzenie w azot sprawia, że młode rośliny kukurydzy są bladozielone i drobne. Dolne blaszki żółkną od szczytu wzdłuż nerwu głównego do nasady liścia, a na pochwach liściowych pojawia się purpurowoczerwone zabarwienie. Wegetacja roślin jest przyśpieszona, natomiast plon zielonej masy i ziarna mały. Nadmiar azotu objawia się natomiast ciemną zielenią liści i bardzo bujnym wzrostem kukurydzy, jednak dojrzewanie roślin opóźnia się, a wartość paszowa zielonki oraz ziarna ulega pogorszeniu.

Fosfor (P)
Dzięki fosforowi kukurydza wytwarza wysoki plon kolb o dobrze wypełnionym i wartościowym ziarnie. Niedobór fosforu objawia się sztywnością i brązowieniem dolnych liści, które skręcają się ku dołowi, a ich brzegi brązowieją. Młode liście „zabierają” fosfor starszym liściom, powodując ich powolne brunatnienie i obumieranie. Jednorazowe zastosowanie nawozu fosforowego w zmianowaniu nie zapewnia kukurydzy dobrego zaopatrzenia w ten niezbędny pierwiastek. Aby uniknąć opisanych powyżej skutków niedoboru, można zastosować Superfosfat prosty granulowany, a na glebach zasobnych w fosfor dobry wynik uzyska się dzięki nawozom SuproFoska 14, SuproFoska 20 lub SuproFoska 22.

Potas (K)
Kukurydza potrzebuje dużych ilości potasu. Między unerwieniem liści pojawiają się martwicze, brunatne plamy, nerw główny długo pozostaje zielony. Rośliny tworzą mniej kolb, które są krótkie, ze źle wykształconym ziarnem na szczycie. Niedobór potasu prowadzi do znacznego zmniejszenia plonu, zaś dobre zaopatrzenie w ten pierwiastek zwiększa odporność kukurydzy na suszę, gwarantuje dobry plon masy zielonej i ziarna oraz zapewnia dobrą wartość biologiczną paszy. Na glebach ubogich w potas szczególnie wskazane jest stosowanie nawozów wieloskładnikowych takich jak SuproFoski produkowane wSzczecinie, które zawierają większą ilość tego pierwiastka.

Magnez (Mg)
Kukurydza wykazuje duże zapotrzebowanie na magnez. Na glebach ubogich w ten pierwiastek (nadmiernie kwaśnych) brzegi najstarszych liści szybko zasychają, przybierając rdzawe zabarwienie. W konsekwencji plon masy zielonej oraz plon ziarna maleje. Dobre efekty, pozwalające uniknąć niedoboru magnezu, dają nawozy wieloskładnikowe, takie jak SuproMag, SuproFoska 20.

Cynk (Zn)
Kukurydza jest szczególnie wrażliwa na niedobór cynku w glebie. W warunkach niedoboru krótko po wschodach wierzchołki siewek bieleją. Rośliny nie wykształcają łodygi i w konsekwencji przestają rosnąć.

Miedź (Cu)
Kukurydza, podobnie jak inne zboża, jest wrażliwa na brak miedzi. Liście siewek zwijają się na szczytach w kształt rurki, bieleją i zamierają.

Molibden (Mo)
Przy niedoborze molibdenu w glebie licie kukurydzy są bladozielone. Rośliny rosną wolno, wiechowanie opóźnia się, tworzą się bardzo krótkie kolby ze słabo rozwiniętymi słupkami.

Żelazo (Fe)
Kukurydza reaguje na niedobór żelaza w podłożu. Rośliny są wówczas bardzo blade, szczególnie najmłodsze liście, pojawia się tzw. pasiastość liści, czyli jasne smugi pomiędzy zielonymi nerwami.
Aby uniknąć wystąpienia ryzyka chorób fizjologicznych, spowodowanych niedostatecznym zaopatrzeniem kukurydzy w cynk, miedź, molibden i żelazo zalecane jest stosowanie takich nawozów mineralnych, które w swym składzie zawierają niezbędne mikroelementy. Wszystkie nawozy wieloskładnikowe, produkowane przez „FOSFAN” SA , zawierają mikroelementy odpowiednie dla kukurydzy, a tym samym zaspokajają wysokie wymagania pokarmowe kukurydzy.
Nawożenie roślin motylkowatych
 
  Jak ważne w płodozmianie są rośliny motylkowate wiedzą wszyscy rolnicy: uprawiane na nawóz zielony poprawiają strukturę gruzełkowatą gleby, jej warunki wodne i cieplne oraz wzbogacają ją w azot (50 do 250 kg/ha) oraz w znaczne ilości fosforu, wapnia, siarki, potasu i magnezu. Uprawiane na paszę (w postaci zielonki, siana, kiszonki lub nasion) dostarczają zwierzętom dużej ilości białka, witamin i soli mineralnych.

W nawożeniu roślin motylkowatych uwzględnić należy wszystkie niezbędne dla roślin składniki mineralne. W konkretnych warunkach glebowych konieczne jest zatem stosowanie wieloskładnikowych nawozów mineralnych, zawierających w swym składzie te pierwiastki, których brakuje w glebie. Całą gamę takich nawozów produkują „FOSFAN” SA , na przykład:
- SuproFoska 11,
- SuproFoska 14,
- SuproFoska 20,
- SuproFoska 20B lub SuproFoska 22.

Azot (N)
Dzięki szczególnej właściwości roślin motylkowatych, jaką jest symbioza z bakteriami brodawkowymi, wiążącymi azot atmosferyczny z powietrza glebowego, roślin tych nie nawozi się na ogół azotem. W obecności azotanów oraz soli amonowych powstawanie brodawek na korzeniach jest utrudnione lub zupełnie ustaje. Inną przyczyną nie tworzenia się brodawek może być zbyt kwaśny odczyn gleby. W obu przypadkach nawożenie azotem nie jest w stanie zastąpić specyficznego charakteru symbiozy - plony i zawartość azotu w biomasie maleją. Widoczne objawy głodu azotowego to żółknięcie, a następnie fioletowienie liści, strzelisty kształt roślin oraz słabe kwitnienie i owocowanie. Na glebach bardzo ubogich w azot wskazane jest stosowanie nawozu SuproFoska 11czy SUPROFOS 25, natomiast na glebach o wystarczającej zawartości azotu można stosować pozostałe nawozy serii SuproFoska.

Fosfor (P)
Optymalne zaopatrzenie roślin motylkowatych w fosfor sprzyja wiązaniu azotu przez bakterie brodawkowe i ułatwia przetwarzanie azotu mineralnego w białko. Zaniechanie nawożenia łatwo przyswajalnymi nawozami fosforowymi powoduje zawsze, bez względu na zasobność gleby, szybkie i znaczne zmniejszenie plonów. Zewnętrzne objawy braku fosforu to osłabienie wzrostu, strzelisty kształt roślin, fioletowe i brunatne zabarwienie najstarszych liści, oraz opóźnienie dojrzewania. Na glebach szczególnie ubogich w fosfor rośliny motylkowate należy nawozić nawozami o dużej koncentracji fosforu, takimi jak SuproBor lub Superfosfat prosty granulowany. Na pozostałych glebach stosować można nawozy takie jak SuproFoska 22, SuproFoska 20 lub SuproFoska 20B.

Potas (K)
Dla dobrego plonowania roślin motylkowatych, szczególnie koniczyny i lucerny, konieczne jest nawożenie potasowe. Objawy niedoboru potasu to wiotkość roślin, ich małe rozmiary, zasychanie liści. Charakterystyczne są bardzo drobne i liczne martwicze plamki pomiędzy unerwieniem listków. W większości przypadków wystarczającą ilość dla roślin motylkowatych ilość potasu wprowadzają nawozy SuproFoska 20, SuproFoska 20B lub SuproFoska 22.

Wapń (Ca)
Rośliny motylkowate wymagają dużej ilości wapnia w glebie (nie wapnuje się gleby jedynie pod łubin żółty i seradelę). Objawy braku wapnia u roślin to zaginanie się, a następnie przełamywanie wierzchołków łodyg i zamieranie kwiatostanów. Wszystkie nawozy produkowane przez „FOSFAN” SA . zawierają wystarczające dla roślin motylkowatych ilości wapnia. Jedynie na glebach bardzo kwaśnych niezbędne jest wapnowanie.

Magnez (Mg)
Obecność magnezu w glebie ułatwia roślinom pobieranie fosforu. Motylkowate pobierają znacznie większe niż inne rośliny uprawne ilości magnezu. Na niedobór magnezu w glebie reagują wszystkie rośliny motylkowate. Charakterystyczne objawy niedoboru to żółtozielone zabarwienie listków z ciemniejszymi pasmami zieleni wzdłuż unerwienia („marmurkowatość”). Na glebach kwaśnych, szczególnie ubogich w magnez, wskazane jest stosowanie nawozu SuproMag, lub nawet stosowanie nawozów wapniowo - magnezowych.

Siarka (S)
Rośliny motylkowate wymagają szczególnie dużych ilości siarki w glebie. Na glebach ubogich w siarkę wprowadzenie tego pierwiastka wraz z nawożeniem wyraźnie poprawia plonowanie tych roślin. Większość gleb uprawnych wykazuje obecnie niedobór siarki, stąd wskazane jest stosowanie nawozów takich jak SuproFoska 11 bądź SuproBor, w których ilość przyswajalnej siarki przekracza 10% składu nawozu. Często objawy braki siarki są mylone z objawami braku azotu, bowiem w obu przypadkach rośliny są drobne i chlorotyczne.

Molibden (Mo)
W przypadku niedoboru liście przybierają nienaturalny, lancetowaty z przezroczystymi, jasnymi plamkami. Na korzeniach występują nieliczne i drobne, szare brodawki korzeniowe. Rośliny słabo się rozgałęziają, kwiaty są nieliczne i jaśniejsze niż u roślin zdrowych.

Bor (B)
Jego brak utrudnia roślinom wzrost i kwitnienie. Wierzchołki i brzegi najmłodszych liści brunatnieją i zamierają, a korzenie są krótkie i grube, tworzą tzw. brodę. Wszystkie nawozy produkowane przez „FOSFAN” SA zawierają odpowiednie dla roślin ilości mikroelementów, w tym molibdenu i boru, szczególnie należy polecić nawóz SuproFoska 20B z 0,2% zawartością boru czy SuproBor zawierający 0,5% boru.

 
FOSFAN S.A., ul. Nad Odrą 44/65, 71-820 Szczecin, tel. 0...91 45 38 394, fax. 0...91 45 38 490, www.fosfan.pl